چشم اندازی به تلاش صد ساله برای آزادی

چشم اندازی به تلاش صد ساله برای آزادی

دکتر درخشنده صادقی

رستاخیز زنان در خاک اروپا و امریکا برای رسیدن به آزادی، برابری حقوق اجتماعی آنان با مرد و حق رأی گرفتن بیش از یک سده به درازا کشید.  در این برهه ی زمان ، زنان با تلاش خستگی ناپذیر که از نسلی به نسل دیگر پیوست، با دشواری های فراوان اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و خانوادگی برخورد کردند.  مبارزه با هر یک از این پدیده ها با منش و پرورش زن در آن دوران کار آسانی نبود ولی زنان با پشتکار و اراده توانستند به پیروزی و آزادی دست یابند.
جنبش زنان با انتشار کتابی که بازگو کننده ای افکار آزادیخواهانه و بسیار جسورانه ی زن فرهیخته ای در انگلستان بود، آغاز شد که در نوشتار این ماه، گذشتن از این راه پرفراز و فرود تا رسیدن به آماج و آزادی را با چشم اندازی فشرده دوره می کنیم، شاید بتوان با یاد آوری نام و خدمات زنان پیشگام و مبارز، آنها را ستود و بازده تلاش و چالش صد ساله ی آنها را که به آزادی زن امروز انجامید ارج نهاد.
در سال 1792 خانم «مری ولستون کرافت» در انگلستــــان کتابی   به نام «دفــاع از حقوق زنان
A  Vindicatin of the Rights of Women
نوشت و برای نخستین بار در تاریخ زندگی زن، نابرابری حقوق اجتماعی زن و مرد را یادآوری و از قانونگذاران خواست تا باین مشکل اجتماعی رسیدگی کنند.  با چاپ این کتاب،سر وصدای فراوان در جامعه انگلیس دامنه این شورش به امریکا  کشیده شد.  مردان در امریکا زنان را از خواندن این کتاب بازداشتند، زیرا بیم آن می رفت که آنها با خواندن این کتاب هوشیار و به حقوق اجتماعی خود آشنایی پیدا کرده و سرانجام  این بیداری به گسیختن پیوند های خانوادگی و اجتماعی بیانجامد.  این کتاب نخستین الفبا را درباره ی مشکلات زندگی زنان و مرد سالاری در خانواده و اجتماع به زنان می آموخت و آنها را با شناسائی شخصیت، اعتماد بنفس، حقوق اجتماعی زن آشنا می کرد.
چندی پس از انتشار این کتاب، زنان تحصیل کرده و روشنفکر، مبارز ه برای دستیابی به آزادی را آغاز کردند و رفته رفته استانهای مختلف در امریکا را با قوانین، آداب و سنت و باورهای گوناگون، وادار به پذیرفتن خواسته های خود نمودند.
در فوریه سال 1839، برای نخستین بار در کشور، ایالت «کنتاکی» اولین گام را به سوی برابری اجتماعی زن و مرد برداشت.  به اینصورت که سرپرستی کودکان دبستانی که پدر را از دست داده بودند، بجای پدر و برادر و پسر بزرگ مرد، به مادر واگذار کرد و این پدیده به صورت قانون در این ایالت درآمد که کاری بسیار شگفت برای آن زمان و ارمغانی بسیار ارزنده برای زنان بود.
سال 1840 مبارزه با لغو قانون بردگی در جهان، با نشستی در لندن آغاز شد و گروهی از زنان روشنفکر از اروپا و امریکا رهسپار لندن شدند تا بتوانند با مردها هم صدا شوند.  ولی پروانه ورود به سالن سخنرانی به آنها داده نشدو ناچار بیرون از سالن به سخنرانی ها گوش فرا دادند.  جلوگیری آنها برای شرکت در  این نشست، انگیزه ی رستاخیز زنان در امریکا شد.
در روزهای 19 و 20 جولای 1848 اولین گردهمایی رسمی زنان در«سنکافالنر» در نیویورک، به رهبری «لوکراینامت» و «الیزابت استن تون» تشکیل شد.  آنها توانستند صدای آزادیخواهی زنان را به گوش شهروندان برسانند.
در سال 1849«الیزابت بلکول» نخستین زن پزشک از کالج ژنو در نیویورک به درجه ی دکترا دست یافت و توانست راه را برای زنان و دسترسی آنها به همه گونه رشته تحصیلی در دانشگاه باز کند.
  تا آنزمان که زنان حق تحصیل در همه ی رشته های تحصیلی دانشگاه را نداشتند و با پیروزی الیزابت این سد بزرگ از سر راه تحصیلات زنان برداشته شد.
روزهای 23 و 24 از ماه اکتبر 1850 شاهد برگذاری نخستین گرد همائی زنان از همه ای استانهای امریکا در «ورستر» در ماساچوست بود و زنهای روشنفکر و آزادیخواه توانستند برای مبارزه ی آزادی با هم همکار و هم صدا شوند.
در سال 1851 «املیا بلومر» در  مجله ی خود به نام «لیلی» شلوار و کت تا  رو زانو را بجای دامنهای بلند، پرچین و چند لایه و کرست های فنری تنگ طرح کرد.  سپس این لباس را خود به تن کرد و به خیابان آمد.  گر چه مورد بی حرمتی فراوان قرار گرفت، ولی توانست زنها را با پوشش سبک و راحت برای کارهای اجتماعی آماده سازد و رفرم شگفتی در لباس زن بوجود آمد.
در 19 مارچ 1860 «الیزابت استن تون» قانونگذاران را برای رسیدگی به حقوق اجتماعی زنان فراخواند و با برخوردهای گران و تند آنها روبرو شد.
سال 1865در زمان جنگ های داخلی امریکا، پزشکی به نام «مری والکر» به پاس خدمت های شایان به سربازان آسیب دیده در جنگ، برای نخستین بار در تاریخ زندگی زن در آمریکا نیز مدال افتخار به دست آورد که نشان دیگری برای شناساندن توانائی و شایستگی زنان بود.
1866، انجمن برابری حقوق اجتماعی پایه گذاری شد تا به حقوق اجتماعی زنها و سیاهپوستان رسیدگی شود.
در 15 مارچ 1869، درخواست آزادی اجتماعی زنان و افزودن آن به قانون اساسی به پارلمان ارائه و با سختگیری بسیار قانونگذاران روبرو شد. از 15 می همان سال سازمان ملی زنان آزادیخواه به سرپرستی «الیزابت استن تون» در نیویورک، در 24 نوامبر همان سال، سازمان آزادیخواهان در «کلیولند - اوهایو» به کوشش یکی از مردان طرفدار آزادی زنان به نام «هنری وارد پی چر» پایه گذاری شد.  کوشش این سازمانها در ماه دسامبر با قانون آزادی زنان در ایالت «ویومینگ» به بهره رسید.  به دنبال این پیروزی ایالت های دیگر به گروه آزادیخواهان پیوسته و در فوریه سال 1870 ایالت «یوتا» آزادی زنان را به رسمیت شناخت. در سال   1875، ایالت «ماساچوست»،پروانه ی 10 ساعت کار روزانه زنان را به صورت قانون درآورد.
سال 1889 ایالت «ویومینگ» به گروه استان های امریکا پیوست و نخستین ایالتی بود که به زنان حق شرکت در انتخابات را هدیه کرد.
18 فوریه 1890، سازمان زنان آزادیخواه، از پیوند در گروه مبارز، سازمان زنان آزادیخواه امریکایی و سازمان ملی زنان پایه گذاری شد.
در نوامبر 1894، ایالت «کلرادو» آزادی زنان را با اکثریت آراء به رسمیت شناخت.  در 24 فوریه 1908 ایالت« ارگان» پروانه 10 ساعت کار روزانه را به زنها داد. 
1910، ایالت واشنگتن حق رأی و آزادی زنان را به قانون اساسی افزود.  10 اکتبر 1911 کالیفرنیا رأی زنان را قانونی شناخت. این پیروزی پشتوانه و دلگرمی بسیاری برای زنان شد زیرا استان کالیفرنیا با جمعیتی روشنفکر و آزادیخواه، نمونه ی مهمی برای دیگر استانها می شد.
در ژانویه 1912، پارلمان درخواست آزادی و حق رأی زنان را رد کرد ولی استان «ماساچوست»، پرداخت حداقل کارمزد را برای زنان و کودکان به رسمیت شناخت و در همین سال، استانهای «اریزونا»،« آرکانزاس» و «ارگان» به زنان حق رأی دادند. 
1913 در استان «ایلینویز» زنها در انتخابات رئیس جمهوری شرکت کردند و پس از آن سرزمین «آلاسکا» به زنان حق رأی داد.
3 ماچ 1914، زنان آزادیخواه در خیابان های واشنگتن راهپیمائی کردند سپس استانهای«آتلانتا» و «نوادا» به زنان حق رأی دادن.
سال 1916، «ژانت رآکلین» زنی جمهوریخواه به سمت نخستین نماینده در پارلمان انتخاب شد و درهای پارلمان و جایگاه های سیاسی را به روی زنان گشود.
در 1917، 20 هزار زن در خیابان های شهر نیویورک راهپیمائی نمودند و به رسمیت شناختن حق رأی زنان در استان های «داکوتا»ی شمال، «اوهایو»، «ایندیانا»، «رودآیلند»، «نبراسکا»، «میشیگان» و «نیویورک» را درخواست کردند.
5 جون 1919، نوزدهمین درخواست، که شامل آزادی و حق رأی دادن زنان بود، از سوی نمایندگان پذیرفته شد و برای رأی گیری پایانی به واشنگتن فرستاده شد.
در  18 آگوست 1920، ایالت «تنسی» که تا آن زمان با آزادی زنان در ستیز بود، به ایالت های دیگر پیوست و نوزدهمین درخواست را که به تصویب همه ی استانها رسیده بود پذیرفت.
و سرانجام در 26 آگوست 1920 در خواستهای آزادی زنان در «واشنگتن» به امضاء رسید و در قانون اساسی کشور گنجانده شد.
در زمانی کوتاه «جین آدمز»  Jane Adams، به خاطر گشایش سازمان جهانی زنان در 1915  و کوشش پیوسته اش برای به دست آوردن صلح، برنده ی جایزه ی صلح نوبل شد. او نخستین زن در آمریکا بود که به چنین سرافرازی دست یافت.
چنانکه گذشت، برابری حقوق اجتماعی زنان در کشور امریکا بر آمد و میراث کوشش های پی در پی زنان روشنفکر و آزادیخواه است.  به امید اینکه نسل جوان با نان دادن شایستگی های بیشتر، این میراث را پاسداری کرده و برای آزادی، آموزش، برابری و رهائی زنان در دیگر نقاط جهان به کوشند و همچنانکه دیگران کاشتند و ما  بهره بردیم، ما بکاریم تا دیگران بهره گیرند.